2022.10.01, Бямба
Эхлэл Монгол Л.Оюун-Эрдэнийн засгийн бодлого экспортын төмөр зам

Л.Оюун-Эрдэнийн засгийн бодлого экспортын төмөр зам

Тэгвэл Тавантолгой-Гашуунсухайтын чиглэлийн төмөр замын хөдөлгөөнийг ирэх долдугаар сарын 1-нд нээхээ Засгийн газар жилийн өмнөөс зарлаж, саяхан Бээжингийн олимпиор урд хөршид айлчлахдаа Хятадын төмөр замтай холбох цэгээ тохироод ирснээ Ерөнхий сайд өөрийн амаараа дуулгасан билээ. Тэгэхээр энэ жилдээ багтан Монгол Улс ямар ч байсан урагшаагаа экспортын хоёр  шинэ гарцтай болох бололтой. Угаасаа ч гарц, үүдний тоог нэмэхгүйгээр эдийн засаг тэлэх, сэргэх боломжгүйг “та ч харлаа, би ч харлаа” гэгч болж байгаа.  Харин өргөн биш нарийн царигтай төмөр зам тавьсан бол эдийн засагт илүү их мөнгө орж ирэх байв. Учир нь, Монголын экспортын гол худалдан авагч хойно биш урдаа.

Урагшаа нарийн, хойшоо өргөн царигтай төмөр зам тавина гэдэг хамгийн боломжит хувилбар байсан. Даанч, гал тэрэг хэдийнэ хөдөлсөн, төмөр зам нь бараг баригдаад дуусч байна.

Араас нь барихаар төлөвлөсөн, 2010 онд УИХ-аас баталсан Төрөөс баримтлах төмөр замын бодлогын хүрээнд хэрэгжих дөрвөн том төсөл бийн нэг нь Зүүнбаян-Ханги мандал чиглэлийн хөндлөн төмөр зам. Мөн Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн баримт бичиг болох “Алсын хараа-2050” болон Засгийн газраас зарласан “Шинэ сэргэлтийн бодлого”-д тусгагдсан бүтээн байгуулалтуудын нэг.

Засгийн газрын 28 дугаар тогтоолд уг төмөр замын төслийг  шууд концессын гэрээгээр барихаар заасан. Гэрээг  нь Төрийн худалдан авах ажиллагааны газар хариуцаж буй агаад ажлын хэсгийнхний боловсруулсан саналын урилгыг хоёр компанид өчигдөрхөн хүргүүлсэн гэх шинэ мэдээ саарал ордноос дуулдаж байна. Хэрэвзээ гэрээгээ байгуулчих юм бол ирэх гуравдугаар сарын эхний хагаст бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлэх гэнэ.

Мөн Ханги-Мандал боомтод хил дамнасан дүүжин чингэлэг тээврийн зам талбай барих эсвэл төмөр замын боомт байгуулах асуудлыг 2022 оны эхний хагаст багтаан Хятадын талтай тохиролцохоор болжээ.

Зүүнбаян-Ханги мандал, Чойбалсан хот-Хөөт Бичигт буюу зүүн босоо чиглэлийн 237 км төмөр зам, Арц суурь-Шивээ хүрэн чиглэлийн, баруун босоо чиглэлийн 1280 км төмөр зам, Рашаант өртөө-Богд хаан төмөр замыг барихар нийтдээ 600-700 сая ам.долларын хөрөнгө шаардлагатай гэх тооцоог өнгөрсөн онд Засгийн газар гаргасан байдаг. Л.Халтар сайд ОХУ, Японоос зээл авч уг төмөр замуудын төслийг санхүүжүүлэх талаар ч өмнө нь дуулгаж байв. Тиймээс Засгийн газар 2021 оны долдугаар сард тогтоол гаргаж,  Төрийн өмчийн концессын зүйлийн жагсаалтад өөрчлөлт оруулсан байдаг. Тодруулбал,  хуулийн этгээд нь өөрийн болон өөрийн боломжоор олсон хөрөнгөөр өргөн царигийн (1520 мм) төмөр замыг дагалдах дэд бүтцийн хамт барьж, концессын гэрээнд заасан хугацаанд ашиглан гэрээний хугацаа дуусахад төрд үнэ төлбөргүй шилжүүлэх гэнэ.

СЭТГЭГДЭЛ БИЧИХ

Сэтгэгдэл оруулна уу!
энд нэрээ оруулна уу

Тэгвэл Тавантолгой-Гашуунсухайтын чиглэлийн төмөр замын хөдөлгөөнийг ирэх долдугаар сарын 1-нд нээхээ Засгийн газар жилийн өмнөөс зарлаж, саяхан Бээжингийн олимпиор урд хөршид айлчлахдаа Хятадын төмөр замтай холбох цэгээ тохироод ирснээ Ерөнхий сайд өөрийн амаараа дуулгасан билээ. Тэгэхээр энэ жилдээ багтан Монгол Улс ямар ч байсан урагшаагаа экспортын хоёр  шинэ гарцтай болох бололтой. Угаасаа ч гарц, үүдний тоог нэмэхгүйгээр эдийн засаг тэлэх, сэргэх боломжгүйг “та ч харлаа, би ч харлаа” гэгч болж байгаа.  Харин өргөн биш нарийн царигтай төмөр зам тавьсан бол эдийн засагт илүү их мөнгө орж ирэх байв. Учир нь, Монголын экспортын гол худалдан авагч хойно биш урдаа.

Урагшаа нарийн, хойшоо өргөн царигтай төмөр зам тавина гэдэг хамгийн боломжит хувилбар байсан. Даанч, гал тэрэг хэдийнэ хөдөлсөн, төмөр зам нь бараг баригдаад дуусч байна.

Араас нь барихаар төлөвлөсөн, 2010 онд УИХ-аас баталсан Төрөөс баримтлах төмөр замын бодлогын хүрээнд хэрэгжих дөрвөн том төсөл бийн нэг нь Зүүнбаян-Ханги мандал чиглэлийн хөндлөн төмөр зам. Мөн Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн баримт бичиг болох “Алсын хараа-2050” болон Засгийн газраас зарласан “Шинэ сэргэлтийн бодлого”-д тусгагдсан бүтээн байгуулалтуудын нэг.

Засгийн газрын 28 дугаар тогтоолд уг төмөр замын төслийг  шууд концессын гэрээгээр барихаар заасан. Гэрээг  нь Төрийн худалдан авах ажиллагааны газар хариуцаж буй агаад ажлын хэсгийнхний боловсруулсан саналын урилгыг хоёр компанид өчигдөрхөн хүргүүлсэн гэх шинэ мэдээ саарал ордноос дуулдаж байна. Хэрэвзээ гэрээгээ байгуулчих юм бол ирэх гуравдугаар сарын эхний хагаст бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлэх гэнэ.

Мөн Ханги-Мандал боомтод хил дамнасан дүүжин чингэлэг тээврийн зам талбай барих эсвэл төмөр замын боомт байгуулах асуудлыг 2022 оны эхний хагаст багтаан Хятадын талтай тохиролцохоор болжээ.

Зүүнбаян-Ханги мандал, Чойбалсан хот-Хөөт Бичигт буюу зүүн босоо чиглэлийн 237 км төмөр зам, Арц суурь-Шивээ хүрэн чиглэлийн, баруун босоо чиглэлийн 1280 км төмөр зам, Рашаант өртөө-Богд хаан төмөр замыг барихар нийтдээ 600-700 сая ам.долларын хөрөнгө шаардлагатай гэх тооцоог өнгөрсөн онд Засгийн газар гаргасан байдаг. Л.Халтар сайд ОХУ, Японоос зээл авч уг төмөр замуудын төслийг санхүүжүүлэх талаар ч өмнө нь дуулгаж байв. Тиймээс Засгийн газар 2021 оны долдугаар сард тогтоол гаргаж,  Төрийн өмчийн концессын зүйлийн жагсаалтад өөрчлөлт оруулсан байдаг. Тодруулбал,  хуулийн этгээд нь өөрийн болон өөрийн боломжоор олсон хөрөнгөөр өргөн царигийн (1520 мм) төмөр замыг дагалдах дэд бүтцийн хамт барьж, концессын гэрээнд заасан хугацаанд ашиглан гэрээний хугацаа дуусахад төрд үнэ төлбөргүй шилжүүлэх гэнэ.